60 saniyede Beethoven: hayatı ve klavyede Neşeye Övgü

Ludwig van Beethoven 1770'te Bonn'da doğdu, 1792'de Viyana'ya taşındı ve 26 Mart 1827'de orada öldü. İşitmesini büyük ölçüde yitirdiği yıllarda bile beste yapmayı bırakmadı; en ünlü ezgilerinden Neşeye Övgü, son senfonisinin finalinden geliyor. Bu ezgiyi aşağıdaki çalarda hemen, 1–0 tuşlarıyla çalabilirsin.

60 saniyede Beethoven

Saati kur, okumaya başla:

• 1770, Bonn. Kilise kaydına göre 17 Aralık 1770'te vaftiz edildi. Doğum günü belgelerde yok. Sık duyduğun "16 Aralık" bir tahmin.

• Bonn yılları. Dedesi Bonn sarayında müzik şefiydi, babası saray kilisesinde tenordu. Ludwig 1778'de, henüz çocukken, Köln'de piyanist olarak sahneye çıktı. 1784'te saray kilisesinin ikinci orgcusu oldu.

• 1792, Viyana. Kasım ayında Haydn'ın öğrencisi olmak için Viyana'ya gitti. Bir daha Bonn'a dönmedi. Viyana onun ikinci memleketi oldu.

• Otuzuna gelmeden. İşitmesinin bozulduğunu fark etti. 1802'de yazdığı, bugün "Heiligenstadt Vasiyeti" diye bilinen mektupta bu derdi anlatır.

• İşitme kaybı ilerliyor. 1818'e gelindiğinde onunla konuşanlar sözlerini kâğıda yazmak zorundaydı. Yine de beste yapmayı sürdürdü.

• 7 Mayıs 1824. 9. Senfoni ilk kez Viyana'da çalındı. Neşeye Övgü ezgisi bu senfoninin son bölümünde.

• 26 Mart 1827. Viyana'da öldü. 2027, ölümünün 200. yılı.

Bir dakika doldu. Şimdi tuşlara geçelim.

Neşeye Övgü'yü cümle cümle çal

Sitedeki sürüm sol majöre taşınmış, bu yüzden hiç diyez yok ve tamamı 1–0 tuşlarıyla çalınıyor. Kullandığın tuşlar sadece 2, 5, 6, 7, 8, 9. Bunlar sırasıyla re, sol, la, si, tiz do ve tiz re notaları. Rakam tuşlarının hangi notaya karşılık geldiğini bilmiyorsan önce klavyenle müzik çal rehberine bir göz at.

Ezgi dört cümleden oluşur. Her cümleyi ayrı çalış, sonra birleştir.

1. Birinci cümle: 7 7 8 9 9 8 7 6 5 5 6 7 7 6 6. Sondaki iki 6'dan ilkini biraz uzat. Soru soruyor gibi biter.

2. İkinci cümle: 7 7 8 9 9 8 7 6 5 5 6 7 6 5 5. Başı birinciyle aynı, sadece son üç nota değişti: 6 5 5. Bu sefer cevap veriyor gibi biter.

3. Üçüncü cümle: 6 6 7 5 6 7 8 7 5 6 7 8 7 6 5 6 2. Ezginin en zor yeri. 7 8 7 kısmı iki kez gelir, her seferinde farklı bir notaya iner: önce 5'e, sonra 6'ya. En sondaki 2, alçak re; ondan sonra dördüncü cümleye geçersin.

4. Dördüncü cümle: 7 7 8 9 9 8 7 6 5 5 6 7 6 5 5. İkinci cümlenin aynısı. Ezberledin bile.

5. Rehber modunu aç. Neşeye Övgü sayfasında Rehber modu'na bas. Sıradaki tuş yanar ve sen basana kadar bekler.

6. Dinle, sonra puan için çal. Dinle ile doğru hızı duy. Hazırsan Puan için çal'a bas: bir ölçülük geri sayım, ardından metronomla çalarsın. Sonunda 100 üzerinden bir puan alırsın.

Küçük bir ipucu: Bu ezgide notalar hep yan yana ilerler, neredeyse hiç atlama yok. Parmağını tuştan kaldırmadan yanındakine kaydırır gibi düşün.

Üç ezgi daha

Neşeye Övgü'yü bitirdiysen sırada Beethoven'ın en çok tanınan üç ezgisi var. Üçü de diyez ya da geniş aralık içerdiği için tam klavye modunda açılır. Rehber modu burada daha da işe yarar.

Für Elise

1810 tarihli kısa bir piyano parçası. Açılıştaki meşhur gidip gelme, tam klavyede P ve 0 tuşları arasında olur: P mi, 0 re diyez. Sonra P U O I Y gelir: mi, si, re, do, la. Elin klavyenin üst sırasında dans eder. Tüm tuşlar Für Elise sayfasında.

5. Senfoni'nin açılışı

Dört nota: üç kısa, bir uzun. Sitedeki sürüm la minöre taşınmış, bu yüzden açılış mi mi mi do, ardından re re re si. Kısaları eşit tut, uzun notayı acele etme. Tamamı 5. Senfoni (Beethoven) sayfasında.

Türk Marşı

Beethoven'ın 1811'de "Atina Harabeleri" adlı sahne müziği için yazdığı marş. Mozart'ın ünlü Türk Marşı ile karıştırılır ama ayrı bir eserdir. Hızlı ve hafif çalınır; tekrar eden notalarda tuşa kısa kısa dokun. Tamamı Türk Marşı (Beethoven) sayfasında.

Sıkça sorulan sorular

Beethoven tamamen sağır mıydı?

"Tamamen sağır" demek doğru olmaz. İşitme sorunu otuzlu yaşlarından önce başladı ve yıllar içinde ağırlaştı. Hayatının son on yılında işitmesini büyük ölçüde kaybetmişti. 1818'den itibaren onunla konuşanlar sorularını defterlere yazıyordu. Ama bu dönemde de beste yapmayı sürdürdü; 9. Senfoni bu yılların eseri.

Für Elise'deki Elise kim?

Kesin bir cevap yok. Parça Beethoven'ın ölümünden yaklaşık 40 yıl sonra yayımlandı ve özgün el yazması kayıp. Araştırmacılar birkaç isim öne sürdü: Therese Malfatti (başlığın yanlış okunduğu düşüncesiyle), şarkıcı Elisabeth Röckel ve Elise Barensfeld. Hiçbiri kanıtlanmış değil. Kendinden emin bir "Elise şuydu" cümlesi duyarsan, bu bir tahmindir.

5. Senfoni'deki "kader kapıyı çalıyor" sözü gerçek mi?

Bu söz, Beethoven'ın ilk önemli biyografi yazarı Anton Schindler'den geliyor. Schindler'in anlattığı pek çok hikâye abartılı bulunur. Beethoven-Haus Bonn da Beethoven'ın bu sözü gerçekten söyleyip söylemediğinin şüpheli olduğunu yazıyor. Yani güzel bir hikâye, ama belgelenmiş bir gerçek değil.

Neşeye Övgü neden sol majörde?

Senfonide ezgi re majördür. Re majörde fa diyez ve do diyez gerekir; rakam tuşlarında diyez yok. Sol majörde ise bu ezgi için hiç diyez gerekmez, çünkü tek diyez olan fa diyez ezgide hiç geçmiyor. Böylece tüm şarkı 1–0 tuşlarına sığıyor.

Bu ezgileri çalmak serbest mi?

Evet. Beethoven 1827'de öldü; eserleri çoktan kamu malı. Sitedeki tüm şarkılar kamu malı ezgilerdir ve sadece ezgi verilir, söz yoktur.

Kaynaklar

• Beethoven-Haus Bonn: Beethoven'ın Bonn yılları kronolojisi (Almanca)

• Beethoven-Haus Bonn: Beethoven'ın Viyana yılları kronolojisi (Almanca)

• Beethoven-Haus Bonn: Beethoven hakkında (Almanca)

• Beethoven-Haus Bonn: 5. Senfoni ve Schindler hikâyesi (İngilizce)

• Für Elise ve Elise'nin kimliği (Vikipedi, İngilizce)

• 9. Senfoni (Beethoven) (Vikipedi)

• Atina Harabeleri, Op. 113 (Vikipedi, İngilizce)