Melodika nedir? Okul şarkıları için kolay melodika notaları
· 5 dk okuma · Play With Keyboard
Melodika, üfleyerek çalınan küçük bir klavyeli çalgı. Nasıl çalıştığını, nereden geldiğini ve okulda çalınan şarkıların melodika notalarını tuş tuş anlattık.
Melodika, ağızla üflenen ve piyano gibi tuşlarla çalınan küçük bir çalgıdır. Halk arasında "üflemeli piyano" da denir. Üflediğin hava, bastığın tuşun altındaki ince metal dili titreştirir ve nota çıkar. Aşağıdaki çalarda melodika sesini bilgisayar klavyenle hemen deneyebilirsin: 1'den 8'e kadar tuşlar do re mi fa sol la si do'yu çalar.
Melodika nasıl çalışır?
Melodikanın içinde her nota için ayrı bir metal dil var. Normalde bu dillere hava gitmez. Bir tuşa bastığında küçük bir kapak açılır, üflediğin hava o notanın diline ulaşır ve dil titreşir. Mızıka ve akordeon da aynı ilkeyle çalışır. Bu çalgılara "serbest dilli" çalgılar denir.
Havayı iki yoldan verebilirsin:
Kısa ağızlık: Çalgının yanındaki deliğe takılır. Melodikayı dik tutar, sol elinle kavrar, sağ elinle çalarsın.
Uzun hortum: Esnek bir borudur. Melodikayı masaya koyup iki elle çalmanı sağlar. Tuşları da daha rahat görürsün.
Sesin gücünü tuş değil, nefesin belirler. Hafif üflersen yumuşak, güçlü üflersen parlak ve yüksek bir ses çıkar. Nefes bittiğinde nota da biter.
Nereden çıktı?
Bugünkü melodika, Alman çalgı firması Hohner tarafından 1950'lerin sonunda geliştirildi. Benzer çalgılar daha önce İtalya'da da yapılmıştı, ama bugün bildiğimiz biçim Hohner'in tasarımıdır. Farklı üreticiler bu çalgıya farklı adlar verdi; Türkiye'de en yaygın ad melodika oldu. Hafif ve taşınabilir olduğu için dünyanın birçok yerinde, özellikle Asya'da, müzik eğitiminde çok kullanılıyor.
Türkiye'de de ortaokul müzik derslerinde sık kullanılan okul çalgılarından biri. Özellikle 5. sınıfa başlayan öğrenciler "melodika notaları" aramaya o yüzden bu kadar sık başlıyor.
Sitedeki melodika sesi
Melodika sayfasında çalgıyı bilgisayar klavyenle çalabilirsin. İki şeyi bilmen yeterli:
Tuşu basılı tuttuğun sürece nota devam eder. Gerçek melodikada nefesin sürdüğü kadar olduğu gibi. Kısa notalar için tuşa dokunup bırak.
1–0 tuşları do'dan (C4) tiz mi'ye (E5) kadar on nota çalar. Diyezli şarkılar için Tam klavye moduna geçebilirsin; sitedeki melodika üç oktav (C3–C6) çalar.
Rakam tuşlarının tam tablosunu klavyenle müzik çal rehberinde bulabilirsin.
Okul melodika şarkıları: tuş tuş notalar
Aşağıdaki şarkılar okulda sık çalınan, kamu malı ezgiler. Rakamlar bilgisayar klavyesindeki tuşlar; yanlarına do re mi karşılıklarını da yazdık. Aynı notaları gerçek melodikada da çalabilirsin. Tablodaki / işareti cümle sonudur; orada nefes al.
Şarkı | İlk cümleler (tuşlar) | Notalar |
|---|---|---|
3 2 1 2 3 3 3 / 2 2 2 3 5 5 | mi re do re mi mi mi, re re re mi sol sol | |
1 1 5 5 6 6 5 / 4 4 3 3 2 2 1 | do do sol sol la la sol, fa fa mi mi re re do | |
4 4 4 1 2 2 1 / 6 6 5 5 4 1 | fa fa fa do re re do, la la sol sol fa do | |
3 3 3 3 3 3 3 5 1 2 3 | mi mi mi, mi mi mi, mi sol do re mi | |
5 6 7 5 5 6 7 5 / 7 8 9 7 8 9 | sol la si sol (iki kez), si do re, si do re | |
7 7 8 9 9 8 7 6 5 5 6 7 7 6 6 | si si do re re do si la sol sol la si si la la | |
0 6 7 8 9 / 0 8 0 8 | mi la si do re, mi do mi do |
Sıralama bilerek kolaydan zora gidiyor. İlk üç şarkı sadece 1–6 arası tuşları kullanır, yani parmakların neredeyse hiç yer değiştirmez. Neşeye Övgü ve Kuğu Gölü'nde tiz notalara çıkarsın. Bu iki şarkıda "do" ve "re" tiz olanlardır (8 ve 9).
Neşeye Övgü'yü melodika sesiyle burada dene:
Beş dakikalık çalışma planı
Isınma. Melodika sayfasında 1'den 8'e çık, 8'den 1'e in. Her tuşu bir saniye basılı tut. Notaların eşit uzunlukta olmasına dikkat et.
Kısa notalar. Aynı diziyi bu kez tuşlara kısa kısa dokunarak çal. Gerçek melodikada bu, dilinle "tu tu tu" diye üflemeye karşılık gelir.
İlk şarkı. Tablodan Mary Had a Little Lamb'in ilk cümlesini çal: 3 2 1 2 3 3 3.
Rehber modu. Şarkı sayfasında Rehber modu'nu aç. Parlayan tuşa bas; sen basana kadar bekler. Yanlış yapma korkusu olmadan ezgiyi öğrenirsin.
Dinle ve puan al. Dinle ile şarkının doğru hızını duy. Hazırsan Puan için çal'a bas ve 100 üzerinden puanını gör.
Ödevde gerçek melodikayla çalacaksan önce burada ezgiyi kulağına yerleştir, sonra melodikaya geç. Hangi notadan sonra hangisinin geldiğini bilmek, işin yarısı.
Dürüst bir uyarı
Bilgisayar sana nefes kontrolünü öğretemez. Gerçek melodikada notanın gücü, uzunluğu ve temizliği nefesine bağlı. Fazla güçlü üflersen ses bağırır, az üflersen dil titremez. Bunu ancak çalgıyı eline alıp çalışarak öğrenirsin. Sitedeki melodika ezgiyi, ritmi ve tuşların yerini öğrenmek için var. Nefes kısmı sende.
Müzik öğretmeniysen küçük bir fikir: 24 Kasım Öğretmenler Günü haftasında sınıfta bir şarkıyı tahtaya yansıtıp rehber moduyla birlikte çalabilirsiniz. Kaydet düğmesiyle sınıfın çaldığını kaydedip bağlantısını velilerle paylaşmak da mümkün.
Sıkça sorulan sorular
Melodika ile piyano notaları aynı mı?
Evet. Melodikanın tuşları piyano tuşlarının küçük bir kopyasıdır. Do, re, mi aynı yerdedir; siyah tuşlar da diyez ve bemollerdir. Fark, melodikanın daha az tuşu olması ve sesi nefesle çıkarmasıdır.
Melodikada aynı anda birden fazla nota çalınır mı?
Çalınır. İki ya da üç tuşa birlikte basarsan nefesin hepsine dağılır ve akor duyulur. Ama okul şarkılarında genelde tek ezgi çalınır.
Melodika ile MIDI klavye arasında ne fark var?
Melodika kendi sesini çıkaran bir çalgıdır. MIDI klavye ise ses çıkarmaz; bilgisayara hangi tuşa bastığını bildirir, sesi bilgisayar üretir. Sitedeki melodika sesini bir MIDI klavyeyle de çalabilirsin. Nasıl bir klavye seçeceğini uygun fiyatlı MIDI klavye önerileri yazısında anlattık.
Melodika notalarını bilgisayarda çalmak ödev için yeterli mi?
Ezgiyi öğrenmek için çok iyi bir başlangıç, ama ödev genellikle gerçek melodikayla çalmayı ister. Önce burada ezgiyi ve ritmi oturt, sonra aynı notaları melodikada çal. Tuşların yeri aynı olduğu için geçiş kolay olur.